در امتداد یک مزرعه آفتابگردان، خطوط کاشت دانهها از یک الگوی مشخص پیروی میکنند. صدفهای دریایی با نسبت کاملی منحنی میشوند. حتی کهکشانها با الگوریتم مرموزی در حال چرخش هستند. هیچ یک از اینها جادو نیست، بلکه علم ریاضیات است. به طور کلی، همه این الگوها دنباله فیبوناچی هستند، کشفی چند صد ساله که اکنون نقش قدرتمندی در تحلیل تکنیکال مدرن ایفا میکند. فیبوناچی چیست؟ منظور از فیبوناچی یک چارچوب احتمالی و تحلیلی است. در بازارهای مالی، فیبوناچی در مورد صدف یا گل نیست؛ بلکه در مورد شناسایی بازگشت روند، پیشبینی اصلاح قیمتها و درک روانشناسی بازار است. بدین ترتیب تسلط بر ابزارهای فیبوناچی میتواند نحوه دید شما به بازار را تغییر دهد. با کمک این راهنما میتوانید آموزش فیبوناچی را از صفر شروع کنید و تا سطح حرفهای پیش بروید.
نماد داوجونز (DJIA) در فارکس چیست؟
فیبوناچی چیست؟
فیبوناچی یک دنباله ریاضی است که در آن هر عدد مجموع دو عدد قبلی است که از ۰ و ۱ شروع میشود. در معاملات، از نسبتها و درصدهای مرتبط با فیبوناچی برای شناسایی نقاط بالقوهای استفاده میشود که حرکت قیمت در آنها متوقف یا معکوس شده باشد.
فیبوناچی یک فرمول پیشبینی نیست، بلکه چارچوبی است که نشان میدهد بازارها چگونه اغلب در الگوهای متناسب و تکرارپذیر حرکت میکنند.
استفاده از امواج الیوت در معاملات فارکس
تاریخچه فیبوناچی، ایده فیبوناچی برای اولین بار به ذهن چه کسی رسید؟
این نام از لئوناردو پیزا، ملقب به فیبوناچی، ریاضیدان ایتالیایی قرن سیزدهم گرفته شده است. او دنبالهای را معرفی کرد که در آن هر عدد مجموع دو عدد قبل از خود است:
0، 1، 1، 2، 3، 5، 8، 13، 21، 34 و غیره.
با افزایش اعداد، نسبت بین آنها به 1.618 نزدیک میشود که نسبت طلایی (φ) نام دارد. این نسبت در طبیعت، معماری، هنر و به طرز شگفتآوری در حرکات قیمت در بازارهای مالی نقش موثر دارد و قابل مشاهده است.
نسبتهای کلیدی فیبوناچی در تحلیل تکنیکال
با معرفی انواع نمودار فارکس متوجه میشوید که میتوان نسبتهای اصلی و مختلفی از فیبوناچی را در انواع تحلیل بازار فارکس به کار گرفت. در ادامه این نسبتهای کلیدی و حائز اهمیت را توضیح میدهیم:
- 23.6 % نوعی پولبک جزئی؛ اغلب در روندهای قوی دیده میشود. با کمک آموزش استراتژی بریک اوت و بازگشت به اطلاعات بیشتری در مورد نحوه استفاده از این سطح دست پیدا میکنید.
- ۳۸.۲٪ اولین سطح اصلاحی قابل توجه است.
- ۵۰٪ از نظر ریاضی یک نسبت فیبوناچی نیست، اما یک سطح میانی است که به طور گسترده مشاهده میشود.
- ۶۱.۸٪ “نسبت طلایی”، یک نقطه عطف بزرگ محسوب میشود.
- ۷۸.۶٪ اصلاح عمیق قبل از یک بازگشت یا پولبک است.
این نسبتها از روابط بین اعداد فیبوناچی، مانند تقسیم یک عدد بر عدد بعدی (≈۰.۶۱۸) یا بر عدد دو رقم جلوتر (≈۰.۳۸۲) مشتق میشوند.
تئوری داو در فارکس چیست؟ چه تاثیری در تحلیل تکنیکال فارکس دارد؟
اهمیت فیبوناچی در معاملات بازار فارکس
بازارها توسط رفتار انسان هدایت میشوند و انسانها نیز اغلب بر اساس الگوها عمل میکنند. اعتقاد بر این است که نسبتهای فیبوناچی، که در بخشهای قبلی ذکر شد، سطوح اصلاحی رایج را نشان میدهند و در این سطوح معاملهگران سود میبرند یا وارد پوزیشن میشوند. با استفاده از فیبوناچی، تریدرها میتوانند:
- نقاط برگشت بالقوه را پیشبینی کنند
- سطوح حمایت و مقاومت قوی را شناسایی کنند
- ورود و خروج را با دقت بیشتری برنامهریزی کنند
با توجه به دلایل ذکر شده فیبوناچی در معاملات بازار فارکس از اهمیت بالایی برخوردار است و شما نیز برای کسب موفقیت بیشتر در این بازار باید بدانید که فیبوناچی چیست و چرا اهمیت دارد.
معرفی انواع فیبوناچی
فیبوناچی در تحلیل تکنیکال تنها به یک ابزار واحد محدود نیست، بلکه در اشکال مختلفی وجود دارد که هر کدام برای اندازهگیری جنبههای مختلف حرکت قیمت طراحی شدهاند. این ابزارها در کنار هم، به معاملهگران روشی چندبعدی برای تجزیه و تحلیل قیمت و زمان مناسب ورود به پوزیشن و بازار را ارائه میدهند.
در بخشهای بعدی چند مورد از رایجترین و کاربردیترین فیبوناچیهای تحلیل تکنیکال را معرفی میکنیم.
فیبوناچی اصلاحی یا Retracement Levels دروازهای برای مبتدیان
ابزار فیبوناچی اصلاحی رایجترین نقطه شروع برای تریدرها است. در این بخش نحوه استفاده از آن را ذکر میکنیم.
- یک روند (صعودی یا نزولی) را شناسایی کنید.
- نوسان بالا و پایین را در نمودار خود علامتگذاری کنید.
- ابزار اصلاحی را بین این دو نقطه اعمال کنید.
- مشاهده کنید که قیمت در کجا متوقف یا معکوس میشود، اغلب در سطوح فیبوناچی این شرایط را مشاهده خواهید کرد
مثال: اگر یورو/دلار از ۱.۰۵۰۰ به ۱.۱۰۰۰ افزایش یابد و شروع به کاهش کند، میتوانید سطوح ۳۸.۲٪ یا ۶۱.۸٪ را برای مناطق احتمالی بازگشت مشاهده کنید.
فیبوناچی اکستنشن (Fibonacci Extension): فراتر رفتن از روند
در حالی که فیبوناچی اصلاحی پیشبینی میکند که یک پولبک تا چه حد پیش میرود، فیبوناچی اکستنشن تخمین میزند که قیمت بعد از سرگیری روند تا چه حد میتواند حرکت کند. سطوح اکستنشن رایج عبارت هستند از:
- ۱۲۷.۲٪
- ۱۶۱.۸٪
- ۲۶۱.۸٪
معاملهگران از این ابزارها برای تعیین اهداف کسب سود در بازارهای رونددار استفاده میکنند. به طور کلی فیبوناچی Retracement به معاملهگران کمک میکند تا سطوح بازگشت احتمالی را در یک روند تشخیص دهند، فیبوناچی گسترشی اهداف قیمتی احتمالی آینده را بعد از سرگیری روند پیشبینی میکند.
فیبوناچی پروجکشن (Fibonacci Projection)
فیبوناچی پروجکشن یک ابزار تحلیل تکنیکال است که برای تخمین اهداف قیمتی بالقوه بر اساس چندین نوسان قیمتی به جای فقط یک نوسان، استفاده میشود. برخلاف فیبوناچی ریتریسمنت که میزان پیشروی یک پولبک را در یک روند مشخص اندازهگیری میکند، و فیبوناچی اکستنشن که سطوحی فراتر از یک حرکت روند را پیشبینی میکند، فیبوناچی پروجکشن از 2 یا چند موج قیمتی قبلی برای پیشبینی طول حرکت بعدی استفاده میکند. نحوه کار آن به این صورت است:
- سه نقطه را روی نمودار مشخص کنید. یک نقطه شروع (نقطه ۱)، یک نوسان بالا یا پایین (نقطه ۲) و نوسان پایین یا بالای بعدی (نقطه ۳).
- ابزار پروجکشن سطوح احتمالی آینده را بر اساس نسبت بین 2 نوسان اول محاسبه کرده و نسبتهای فیبوناچی را اعمال میکند.
- این سطوح پیشبینی شده به عنوان اهداف احتمالی برای ادامه روند یا مناطقی برای سودآوری در نظر گرفته میشوند.
معاملهگران اغلب از فیبوناچی پروجکشن در بازارهای رونددار، به ویژه در تحلیل موج الیوت، برای پیشبینی محل پایان موج بعدی استفاده میکنند. این یک ابزار آیندهنگر و برای برنامهریزی معاملات ارزشمند است، نه اینکه فقط برای تأیید حرکات گذشته قابل استفاده باشد.
فیبوناچی بادبزن یا Fan
فراتر از فیبوناچی اصلاحی و گسترشی، انواع پیشرفتهتری مانند فیبوناچی بادبزن (Fibonacci Fans) وجود دارد که خطوط زاویهدار را برای برجسته کردن حمایت و مقاومت پویا رسم میکنند. به عبارت دیگر فیبوناچی بادبزن مجموعهای از خطوط مورب است که از یک سقف یا کف قابل توجه کشیده شده و بر اساس نسبتهای فیبوناچی زاویهدار شده است.
برخلاف فیبوناچیهای اصلاحی افقی، بادبزنها سطوح حمایت و مقاومت شیبدار را پیشبینی میکنند و به تریدرها کمک خواهند کرد تا معاملات خود را زمانی برنامهریزی کنند که روند قیمت در امتداد یک مسیر مورب قرار داد و در یک روند حرکت مسطح نیست.
فیبوناچی کمان یا Arcs
فیبوناچی کمان (Fibonacci Arcs) مناطق منحنی را برای بازگشتهای احتمالی ایجاد خواهد کرد. این نوع فیبوناچی
خطوط منحنی است که از یک سقف یا کف انتخاب شده ساطع میشود و نمودار قیمت را در فواصل فیبوناچی قطع میکند. این کمانها به تجسم مناطقی کمک میکنند که شاید قیمت در آنها واکنش نشان دهد. همچنین قیمت و زمان را در یک تصویر ترکیب کرده و آنها را برای تشخیص مناطق حمایت یا مقاومت تدریجی مفید میداند.
فیبوناچی تایم زون (Fibonacci Time Zones)
فیبوناچی مناطق زمانی (Fibonacci Time Zones) از فواصل عمودی برای پیشبینی زمان تغییر جهت بازار استفاده میکنند. در واقع این نوع فیبوناچی، خطوط عمودی است که بر اساس توالی فیبوناچی (۱، ۲، ۳، ۵، ۸، ۱۳ و غیره) در نمودار قرار میگیرد.
به جای پیشبینی سطوح قیمت، آنها دورههای زمانی بالقوهای را برجسته میکنند که نقاط عطف بازار هستند و بر اساس الگوهای تاریخی مشخص میشوند.
فیبوناچی کانال (Fibonacci Channel)
فیبوناچی کانال ابزاری برای تحلیل تکنیکال است که بر اساس خطوط روند و نسبتهای فیبوناچی عمل میکند. شما با رسم یک خط روند (حمایت یا مقاومت) بین دو نقطه قیمتی مهم (مانند یک نوسان پایین به نوسان بالا) شروع میکنید.
سپس، خطوط موازی با درصدهای فیبوناچی رسم میشوند. بنابراین یک کانال ایجاد میشود که در آن میتوان حرکات قیمت را تجزیه و تحلیل کرد. معاملهگران از فیبوناچی کانال برای موارد زیر استفاده میکنند:
- شناسایی سطوح حمایت و مقاومت بالقوه
- تشخیص مناطق احتمالی ادامه روند
- پیشبینی اصلاحها و گسترشهای قیمت در امتداد جهت روند
فیبوناچی کلاستر (Fibonacci Clusters)
فیبوناچی کلاستر در نمودار واقع شده و در آن چندین سطح فیبوناچی با هم همپوشانی دارند یا بسیار نزدیک هم هستند. به عبارت دیگر تجمع فیبوناچی رخ میدهد. به عنوان مثال اگر بازگشت از یک نوسان ۶۱.۸٪ ، گسترش از نوسان دیگر ۱۶۱.۸٪ و بازگشت از یک روند طولانیتر ۳۸.۲٪ را نشان میدهد و همه اینها در اطراف یک منطقه قیمتی قرار بگیرند، آن منطقه یک فیبوناچی کلاستر است.
تریدرها فیبوناچی کلاستر را به عنوان مناطق حمایت/مقاومت قویتر تفسیر میکنند زیرا چندین سیگنال فیبوناچی آن سطح را قبول دارند.
ترکیب فیبوناچی با سایر شاخصها
فیبوناچی زمانی بهترین عملکرد را دارد که توسط ابزارهای دیگر تأیید شود. در واقع هدف این نیست که فقط به دلیل دیدن یک نسبت، معامله کنید، بلکه استفاده از فیبوناچی، به عنوان بخشی از یک استراتژی معاملات تلاقی است. در بخشهای بعدی برخی از شاخصهای همکار با فیبوناچی را معرفی میکنیم.
رابطه فیبوناچی و میانگینهای متحرک
میانگینهای متحرک (MA) دادههای قیمت را هموار میکنند تا روند اساسی را در یک دوره خاص نشان دهند. هنگامی که یک سطح اصلاحی فیبوناچی کلیدی، مانند 61.8٪ با یک میانگین متحرک اصلی، مانند میانگین متحرک 200 روزه، همسو میشود، یک منطقه تلاقی قوی به وجود میآید.
این همپوشانی نشان میدهد که هم دنبالکنندگان روند بلندمدت و هم معاملهگران فیبوناچی ممکن است در ان نقطه واکنش نشان دهند و این مسئله احتمال جهش یا بازگشت را افزایش میدهد.
ادغام الگو کندل استیک با فیبوناچی
همانطور که در آموزش استراتژی کندل استیک های خاص مشخص شد، الگوهای کندل استیک سرنخهای بصری در مورد احساسات بازار ارائه میدهند. اگر یک الگوی معکوس شناخته شده، مانند چکش و الگوی پوششی صعودی، دقیقاً در یک سطح فیبوناچی شکل بگیرد، احتمال بروز واکنش قیمت بیشتر میشود. نسبت فیبوناچی یک نقطه عطف بالقوه را نشان میدهد و کندل استیک این نقطه را با شواهد عملکرد قیمت تأیید میکند.
ترکیب نسبت فیبوناچی با RSI / MACD
شاخص قدرت نسبی (RSI) شرایط اشباع خرید یا فروش را اندازهگیری میکند، در حالی که میانگین متحرک همگرایی-واگرایی (MACD) تغییرات مومنتوم را مورد شناسایی قرار میدهد. اگر RSI سطوح اشباع فروش (زیر ۳۰) را نشان دهد یا MACD نشان دهنده یک تقاطع صعودی در منطقه حمایت فیبوناچی باشد، پس ممکن است پولبک (کاهش قیمت) به پایان برسد.
به همین ترتیب، RSI اشباع خرید (بالای ۷۰) یا یک تقاطع نزولی MACD در نزدیکی مقاومت فیبوناچی میتواند نشاندهنده یک بازگشت احتمالی باشد.
فیبوناچی برای تریدرهای مبتدی
مرحله اولیه تریدر در بازار فارکس، تمرکز بر درک مفاهیم و سپس اتخاذ تصمیمات معاملاتی است. مبتدیان باید مشاهده کنند که قیمت چگونه در اطراف نسبتهای فیبوناچی بر داراییها و در بازههای زمانی مختلف واکنش نشان میدهد.
این دوره، زمانی برای تست در یک حساب آزمایشی، درک ابزارهای پلتفرم نمودار و یادگیری تشخیص نوسانات واضح و مشخص است. به عنوان یک تریدر مبتدی در بازار فارکس باید یاد بگیرید که اعداد فیبوناچی در این بازار به چه معنی هستند.
همچنین آموزش نحوه رسم سطوح اصلاحی فیبوناچی در نمودارهای تحلیل لحظه ای بازار فارکس به شما کمک بزرگی میکند.
فیبوناچی برای تریدرهای متوسط
در مرحله متوسط ترید بازار فارکس، معاملهگران به ادغام فیبوناچی در برنامههای معاملاتی واقعی دست میزنند. این مرحله شامل آزمایش این سطوح در شرایط مختلف بازار، روند، محدوده و دورههای نوسان است و از همین طریق تریدرها متوجه میشوند که نسبتهای فیبوناچی در کجا قابل اعتمادتر هستند.
معاملهگران سطح متوسط همچنین به استفاده از فیبوناچی در کنار تحلیل ساختار بازار، مانند بالاترین و پایینترین قیمتها، برای همسو کردن معاملات با روندهای گستردهتر اقدام میکنند. ناگفته نماند مدیریت ریسک ضروری میشود و تضمین میکند که حتی اگر سطح فیبوناچی شکست بخورد، ضررها کنترل میشوند.
به طور کلی تریدرهای متوسط میتوانند سطوح فیبوناچی را در بازارهای زنده و جاری اعمال کنند. همچنین ترکیب این سطوح با ترندلاینها، میانگینهای متحرک و الگوهای کندل استیک برای همین تریدرها مفید است.
فیبوناچی برای تریدرهای حرفهای
مرحله تخصصی ترید در بازار فارکس به اصلاح و دقت مربوط است. معاملهگران حرفهای، فیبوناچی را در چندین تایمفریم به کار میبرند تا مناطق همپوشانی را شناسایی کنند، که اغلب واکنشهای قویتری دارند. در ضمن بکتست مداوم و ثبت وقایع روزانه به تنظیم دقیق نحوه قرارگیری فیبوناچی در لبه قیمتی آنها کمک کرده و تضمین میکند که آنها با اطمینان و نظم از این سطوح استفاده خواهند کرد.تریدرهای حرفهای و متخصص باید در استفاده از فیبوناچیهای بادبزن، کمال و مناطق زمانی استاد شوند.
مشکلات رایج در استفاده از نسبتهای فیبوناچی
اگرچه ابزارهای فیبوناچی میتوانند قدرتمند باشند، بسیاری از معاملهگران از آنها سوءاستفاده میکنند و همین مسئله اغلب به بروز نتایج ضعیف منجر میشود. نکته کلیدی نه تنها دانستن نحوه استفاده از فیبوناچی، بلکه دانستن مواردی است که باید از آنها اجتناب کرد. در ادامه برخی از اشتباهات رایج تریدرها در مورد استفاده از نسبت فیبوناچی را ذکر میکنیم.
با اجتناب از این اشتباهات و استفاده از فیبوناچی به عنوان بخشی از یک رویکرد مبتنی بر تلاقی، معاملهگران میتوانند تصمیمگیری و دقت خود را به طور قابل توجهی بهبود بخشند.
- ترسیم فیبوناچی در جهت اشتباه، اعمال نسبتهای اصلاحی فیبوناچی از پایین به بالا در یک روند نزولی یا از بالا به پایین در یک روند صعودی به بروز سطوح نادرست منجر میشود.
- استفاده از نقاط نوسان ناچیز، انتخاب سقفها و کفهای تصادفی به جای نقاط نوسان اصلی و واضح میتواند سطوح را بیمعنی کند.
- انتظار از فیبوناچی به تنهایی، تکیه صرف بر فیبوناچی بدون تأیید سیگنالهایی مانند سیگنال رایگان فارکس مربوط به تحلیل روند، حجم یا عملکرد قیمت، دقت را کاهش میدهد.
- وادار کردن فیبوناچی به تطبیق با هر حرکت، همه حرکتهای قیمتی از نسبتهای فیبوناچی پیروی نمیکنند. تلاش برای تطبیق آن در همه جا باعث معاملات بیش از حد میشود.
- نادیده گرفتن تایمفریم بزرگتر، اعمال فیبوناچی فقط در تایمفریمهای کوچک بدون بررسی روند بزرگتر، اغلب به معامله در خلاف جهت غالب منجر میشود.
- اشتباه گرفتن نسبتهای بازگشتی و گسترشی، استفاده از نسبتهای گسترشی برای پولبکها یا نسبتهای بازگشتی برای پیشبینی روند به انتظارات اشتباه منجر میشود.
- بارگذاری بیش از حد نمودارها با چندین مجموعه فیبوناچی، قرار دادن تعداد زیادی فیبوناچی از نوسانات مختلف میتواند نمودار را شلوغ کرده و باعث فلج تصمیمگیری شود.
سخن آخر
فیبوناچی چیزی بیش از مجموعهای از نسبتها روی نمودار است. در واقع روشی برای خواندن ضربان قلب بازار محسوب میشود. وقتی بفهمید که این سطوح چگونه با روانشناسی معاملهگران همسو میشوند، رفتار قیمت برایتان معنا پیدا میکند و تشخیص فرصتها نیز آسانتر میشود.
زیبایی فیبوناچی در تعادل آن بین سادگی و عمق نهفته است؛ چه در حال معامله یک حرکت سریع روزانه باشید و چه در حال موقعیتیابی برای ترید بلندمدت، این سطوح برایتان مفید خواهند بود. اما دانش به تنهایی نتیجه معاملات شما را تغییر نمیدهد، باید دست به اجرا بزنید.
به همین دلیل است که معامله در یک پلتفرم حرفهای و قابل اعتماد ضروری خواهد بود. با ثبت نام در STP Trading، با دقت و اطمینان، شروع به استفاده از فیبوناچی کنید، اینجا همان جایی است که ابزارهای پیشرفته، دادههای بلادرنگ و یک محیط معاملاتی حمایتی میتوانند در تبدیل اعداد به سود واقعی، کمکتان کنند.
آیا میتوان از سطوح فیبوناچی در همه بازارها استفاده کرد؟
بله. تحلیل فیبوناچی در بازار فارکس، سهام، کالاها، شاخصها و حتی ارزهای دیجیتال کار میکند زیرا مبتنی بر رفتار معاملاتی انسان است که در همه بازارها وجود دارد.
سطوح فیبوناچی در بازارهای رونددار بهتر عمل میکنند یا بازارهای خنثی؟
فیبوناچی در بازارهای رونددار بیشترین تأثیر را دارد زیرا اصلاحها و پیشبینیها واضحتر هستند. در بازارهای خنثی یا متلاطم، سطوح ممکن است به دلیل شکستهای کاذب مکرر، کمتر قابل اعتماد باشند.
هنگام ترسیم اصلاحهای فیبوناچی چقدر باید به عقب نگاه کنم؟
دوره بازگشت به عقب به سبک معاملاتی شما بستگی دارد. معاملهگران روزانه ممکن است از چند ساعت یا چند روز گذشته استفاده کنند، در حالی که معاملهگران نوسانی میتوانند از دادههای قیمت چند هفته یا چند ماه گذشته کمک بگیرند. نکته کلیدی انتخاب نقاط نوسان واضح و قابل توجه است.
آیا فیبوناچی میتواند در پلتفرمهای معاملاتی به طور خودکار رسم شود؟
بله. بسیاری از پلتفرمها امکان ترسیم خودکار فیبوناچی یا ادغام آن با رباتهای معاملاتی را فراهم میکنند. با این حال، اعتبارسنجی دستی توصیه میشود تا مطمئن شوید که نقاط انتخاب شده در زمینه بازار منطقی هستند.
آیا سطوح فیبوناچی دقیق هستند یا تقریبی؟
سطوح فیبوناچی مناطق تقریبی هستند و نقاط قیمتی دقیق به حساب نمیآیند. قیمت اغلب در اطراف این مناطق واکنش نشان میدهد، گاهی اوقات قبل از بازگشت، کمی بیش از حد یا کمتر از حد مجاز حرکت میکند.
آیا سطح اصلاح 50٪ یک عدد فیبوناچی است؟
خیر، 50٪ از دنباله فیبوناچی مشتق نشده است، اما به دلیل اهمیت روانشناختی آن به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد، معاملهگران اغلب انتظار دارند که بازار قبل از ادامه، حدود نیمی از یک حرکت را اصلاح کند.
چگونه بفهمم که آیا یک سطح فیبوناچی حفظ خواهد شد؟
به دنبال تلاقی با عوامل دیگری مانند خطوط روند، میانگینهای متحرک، مناطق حمایت/مقاومت یا الگوهای کندل استیک باشید. هرچه عوامل بیشتر همسو باشند، سطح قویتر است.
